Bron: www.bndestem.nl

 

Achteraf is het altijd makkelijk oordelen

 

 

image070

 

Het watersnoodmonument in Heijningen is inmiddels een gedenkplaats voor de hele gemeente.

 Bij de 50e herdenking in 2003 werd vóór de terp een plateau met de namen van alle 103 slachtoffers uit Moerdijk onthuld.

(Foto: Kees Wittenbols – 24 april 2009)

 

 

 

HEIJNINGEN - De onthulling van het gerestaureerde watersnoodmonument op zondag 1 februari in

Heijningen mag van historicus Johan van Doorn een postuum eerbetoon zijn aan Pieter Willem ter Haar.

 

 

Dochter Meeke ter Haar is samen met beeldhouwerszoon Cees Etienne gevraagd het monument weer aan de Heijningse gemeenschap terug te geven. Meekes vader wedijverde destijds voor de oprichting van een gedenkzuil. Ten tijde van de ramp was Ter Haar burgemeester van Fijnaart en Heijningen. Waar zijn Willemstadse collega Cor van der Hooft in publicaties van onder meer Cees Slager geroemd wordt om zijn heldhaftig optreden in de rampnacht, komt Ter Haar er bekaaid van af. Hij zou te laat in actie gekomen zijn en onvoldoende sturing hebben gegeven aan de hulpverlenende instanties.

 

“De kritiek op zijn handelen is niet terecht,” zegt Van Doorn, die twee boeken aan de stormvloed in de gemeente Moerdijk wijdde. “Hij heeft zich van het eerste tot het laatste moment voor meer dan honderd procent ingezet. Ter Haar was een bescheiden man, twee jaar na de ramp werd hij benoemd in de gemeente Doorn en verdween uit het West-Brabantse beeld. Van der Hooft had vanuit het verzet in de oorlog vele contacten en profileerde zich graag.” Van Doorn zegt dat de trieste resultante ook in het voordeel van de burgemeester van Willemstad spreken: Heijningen begroef 76 slachtoffers, in Willemstad bleef het aantal doden beperkt tot twee. “Maar de vesting is gebouwd opdat ze niet kán onderstromen.” Van Doorn, schrijver van zo'n veertig (vooral militair-) historische boeken, waagt zich niet aan een kritische toonzetting bij de hulpverlening. “Want achteraf is het altijd makkelijk oordelen. Vergis je niet. Ook bij latere rampen als de rivieroverstromingen in de jaren negentig of de vuurwerkramp in Enschede, is bij aanvang van enige structuur niks te merken. Laat staan dat dit met de beperkte communicatiemiddelen in de jaren vijftig wel kon. Nederland krabbelde net overeind. Door Duitsers strategisch doorgebroken dijken waren niet eens hersteld.” Deze aflevering gaat echter om het beeld. Als vanzelf hebben Johan en zijn vrouw Anneke - sinds acht jaar woonachtig in Sommelsdijk - ook daar een boekje aan gewijd, voor tien euro te koop op de onofficiële herdenking. “Wij herdenken sinds 1963 vijfjaarlijks. Vorig jaar dus ook, nu met de terugkeer van het monument als aanleiding. En daar zagen we weer een aardig boekje in.” De publicatie “Watersnoodmonument Heijningen” beschrijft de geschiedenis van onthulling tot conservering. De Van Doorns hebben veel nieuwe foto's. Uit het verleden, maar ook van de restauratie in respectievelijk Maarssen en het Duitse Schesslitz. “Het was een vreemde gewaarwording om het beeld ineens tegen een heel ander decor aan te zien.”

 

In maart 1954 kreeg Henk Etienne de opdracht om aanvankelijk in brons (te duur), daarna in Franse kalksteen Euville een gedenknaald te houwen. Een homp van 5000 kilo werd tot 1700 kilo weg gehakt. “De totale kosten waren uiteindelijk 7400 gulden. Burgemeester Ter Haar zei meteen: geld mag geen rol spelen. De Moerdijkse raad dacht er bij de 50.000 euro herstelkosten gelukkig ook zo over.” Terloops vermeldt Van Doorn in het boek dat de beeldhouwer zich bij het maken van de stoere mansfiguur, die een bange vrouw beschermt tegen de naderende vloedgolf, liet inspireren door een Frans danspaar. De in Heijningen geboren auteur wil niet dat nabestaanden zich daardoor laten afleiden. “Iedereen heeft toch z'n eigen verhaal bij het beeld.” Kort voor 1 februari 1955 arriveerde het beeld in dichte mist in Heijningen, waar het geplaatst werd voor het Pestalozzihuis, toen nog een houten gebouw in de Put. Er bestaat een foto dat de burgemeester meehelpt in de zompige klei. Bij de onthulling bleek de naam van Johannes Willemsen in de voet gebeiteld. Een erkenning voor de militair, die aan de Kwartiersedijk het leven liet.

 

In 1978 is het beeld verhuisd naar de met Zeeuwse basaltkeien opgehoogde terp aan de Oude Heijningsedijk. Stenenzetter De Rooy legde het dijklichaam aan. Een jaar later werd het stenen Pestalozzihuis opnieuw buur. Heijnings raadslid Willem Bos is de grote initiator van de eerste herdenking in 1963. Uitgebreid wordt de restauratie beschreven. Voor de 70-jarige ‘Steinkonservator’ Hermann Ibach was het de laatste klus. Twee maanden stond het beeld in de Duitse droogkamer: 28 liter water lichter kon de inwendige impregnatie beginnen. Het beeld is klaar. Van Doorn is lovend: “De romige, glinsterende steen met sprinkeling is terug. Een nieuwe verwering is uitgesloten.”

 

 

-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-

 

 

“Storm en water kenden geen zondagsrust”

 

 

HEIJNINGEN - Voor het eerst in 56 jaar staat de Stichting

Herdenking Watersnood Moerdijk op een zondag stil bij de stormvloedramp.

 

 

Het betreft geen officiële herdenking, want Moerdijk gedenkt eens in de vijf jaar. “Nu het gerestaureerde monument terugkeert, hebben we een plechtige onthulling voorbereid,” zegt secretaris Johan van Doorn. Daarmee loopt het comité voor het eerst tegen de zondag aan. “Daar hebben we indachtig de zondagsrust wel even over gesproken.” Vervolgens kwam het herdenkingscomité al snel tot de wrange conclusie dat het natuurgeweld in 1953 ook geen rekening hield met de Dag des Heeres.

 

De plechtigheid wordt in het Pestalozzihuis om 14 uur geopend met toespraken van burgemeester Wim Denie en stichtingsvoorzitter Johan Nuiten. Chiem de Vos draagt een gedicht op en Showband Heijningen speelt “The first of februari.” Daarna onthullen Meeke ter Haar en Cees Etienne het opgeknapte monument. Het Wilhelmus sluit het ceremonieel af.

 

 

Zie ook:

 

Heiningen in beeld

 

 

 

 

22 januari 2009

 

Home

 

 

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 



 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

stats count


 

BREDA-EN-ALLES-DAAROMHEEN