image001

 

“De geschiedenis herhaalt zich,

maar nooit op dezelfde manier”

 

HET BREDA BOEK - OVER DE HISTORIE EN IDENTITEIT VAN EEN STAD

 

 

Op 1 maart 2007 sloegen het Bureau Cultureel Erfgoed van de gemeente Breda, het Stadsarchief Breda

en het Breda’s Museum de handen ineen om in een uniek samenwerkingsverband

en in nauwelijks een jaar tijd te komen tot de realisatie van ‘Het Breda Boek,’

een rijk geïllustreerd en bondig geschreven boekwerk over de historie en de identiteit van de stad Breda.

 

Naast Gerard Otten, werkten Johan Hendriks en Patricia Böschen aan het boek.

 

“De geschiedenis herhaalt zich, maar nooit op dezelfde manier,” concluderen ze.

 

 

Johan Hendriks, hoofd Bureau Cultureel Erfgoed van de gemeente Breda, stuitte twee jaar terug tijdens een archeologencongres in het Belgische Gent op ‘Het Gent Boek.’ Het riep direct enthousiasme bij hem op, vertelt hij. “Een door de stadsarchivaris en stadsarcheoloog van Gent samengesteld boekje dat door de hele geschiedenis van Gent heen schoot. Niet al te groot, overzichtelijk en met één onderwerp per pagina, voor de helft gevuld met tekst en illustraties.”

 

 

badhuis

 

 

’t Ginneken als badplaats anno 1893.

Foto: Stadsarchief Breda

 

 

Visie op erfgoed

“Ik vroeg me direct af of die formule ook niet toepasbaar zou zijn op Breda. Zelf was ik op dat moment bezig met de Erfgoednota. Een boek als ‘Het Breda Boek’ gaf in mijn ogen kansen om het vak waar wij voor staan en onze visie op erfgoed onder de aandacht te brengen van een groot publiek. We willen met erfgoed aan de weg timmeren en een dergelijk boek is een prima middel om veel mensen te bereiken.”

 

 

Unieke samenwerking

De Bredase wethouder André Adank was, net als het Bureau Cultureel Erfgoed, meteen positief over het plan. Voor Johan Hendriks reden om te gaan praten met Patricia Böschen van het Stadsarchief Breda en directeur Jeroen Grosfeld van het Bredaas Museum, die eveneens enthousiast reageerden. Het resultaat was een nog niet eerder vertoonde samenwerking tussen drie verschillende instellingen, die zich vanuit hun eigen specifieke disciplines bezighouden met cultuurhistorie. Johan Hendriks: “Er waren al wel eens één-tweetjes geweest tussen de verschillende instellingen, maar geen één-twee-drietjes. Een unieke kans tot het inzetten van óók de museale voorwerpen die de geschiedenis van Breda laten zien.”

 

 

carnaval 1936

 

In 1936 werd de Bredase Carnavals Vereniging (BCV) opgericht.

 

 

 

Specialisaties

Met een ‘long list’ van potentiële onderwerpen voor het boek werd de geschiedenis van het Bredase gebied van de afgelopen 12.000 jaar als het ware ‘in blokjes geknipt.’ Gefilterd werden ontwikkelingen, feiten, gebouwen, gebeurtenissen en personen waar je bij de geschiedschrijving van Breda niet omheen kunt. Dat betekende heel veel schrappen, zegt Patricia Böschen. “Bovendien moesten alle drie de instellingen vanuit de verschillende invalshoeken evenredig tot hun recht komen. Een beperking was ook de maximale tekstlengte per item: maximaal 120 woorden. Het valt niet mee om in 120 woorden een boeiende tekst te schrijven die ook nog eens de essentie van het item weergeeft. Over sommige gebeurtenissen kun je zóveel vertellen… Gelukkig beschikken de drie instellingen allemaal over hun eigen specialisaties. De ene medewerker weet veel over een bepaalde periode, de ander is goed thuis in nieuwe architectuur.”

 

 

Las Lanzas

De auteurs van ‘Het Breda Boek’ spanden zich ook in om geschikt beeldmateriaal bij de geschreven teksten te vinden, vervolgt Patricia Böschen. “Onoverkomelijk is de afbeelding van het schilderij Las Lanzas, de overgave van Breda en de sleuteloverdracht aan de Spaanse troepen in 1625. Maar we zijn vooral ook op zoek gegaan naar nieuwe afbeeldingen en beeldmateriaal dat niet vaak eerder in andere publicaties is verschenen.” Er zijn zelfs speciaal nieuwe foto's gemaakt, vult Johan Hendriks aan. “Van het Mastbos bijvoorbeeld, waarbij naar de lucht toe is gefotografeerd en de bomen tegen een prachtige blauwe lucht afsteken. Een bijzonder plaatje. We hebben er voor gekozen sommige dingen ook op een heel andere manier te laten zien.”

 

 

brugflat

 

 

De eerste Bredase torenflat: de Brugflat uit 1956.

 

 

 

Affiches

Het kijken naar de geschiedenis van Breda vanuit verschillende disciplines komt onder meer tot uiting dankzij affiches, die in het bezit zijn van het Bredaas Museum, vervolgt hij. “Die affiches geven óók aan hoe in een bepaalde periode werd gedacht over het maken van affiches. Je kunt die bevindingen zelfs doortrekken naar De Beyerd, het museum voor grafische vormgeving in Breda.”

 

 

ingen housz

 

 

Ludovicus Ingen Housz was verantwoordelijk voor de oprichting van het ziekengasthuis aan de Haagdijk.

 

 

DJ Tiësto

De onderwerpen die in ‘Het Breda Boek’ worden behandeld zijn uiterst divers. Begonnen wordt met de alleroudste archeologische vondst die in Breda is gedaan: een vuurstenen werktuigje dat door jagers werd gebruikt om dieren te slachten en te villen. Het boek eindigt met het nieuwe ontwerp voor het Centraal Station in Breda, in de vorm van een heuse artists impression. Uiteraard worden ook bekende en minder bekende Bredanaars voor het voetlicht gehaald, vervolgt Patricia Böschen. “Beroemdheden als DJ Tiësto, Vader Abraham, Corry Konings en ‘Colonel’ Parker, de uit Breda afkomstige manager van Elvis Presley. Maar ook redelijk anonieme Bredanaars die echter wél een belangrijke rol in de wetenschap hebben gespeeld.”

 

 

ns station

 

In 1855 kreeg Breda haar eerste treinstation.

 

 

Populaire prostituee

Ook voor ‘Dina met de dartele ogen,’ een populaire prostituee uit het Breda van de 18e eeuw, is een plaatsje in ‘Het Breda Boek’ ingeruimd. Johan Hendriks: “Zo'n persoon laat ook zien hoe de sociale structuur destijds in elkaar zat. Ook belichten we losse individuele gebeurtenissen die voor mensen uit de desbetreffende periode héél belangrijk waren. Een bezoek van de Koningin bijvoorbeeld, of het bezoek van Napoleon die in Breda de katholieken kwam uitschelden voor imbecielen.”

 

 

Parallellen

Aan schokkende zaken viel bij het samenstellen van het boek niet ontkomen, besluit Patricia Böschen. “De Eerste en Tweede Wereldoorlog, de Vlucht van Breda, het Meisje van Teteringen… Op het moment dat ik er over spreek, is het alweer actueel. Neem nu de kinderen die nog niet zolang geleden in Roosendaal gedood zijn. De geschiedenis herhaalt zich, maar nooit op dezelfde manier. De huidige gebeurtenissen laten parallellen met het verleden zien.”

 

Weekblad De Bredase Bode

Van zondag 9 maart 2008.

 

 

‘Het Breda Boek,’ door Johan Hendriks, Gerard Otten en Patricia Böschen,

Waanders Uitgevers te Zwolle, ISBN 978 90 400 8483 6

 

 

Een bijdrage van Redactie: Breda-en-alles-daaromheen.

 

15 maart 2008

 

Home

 

stats count

 

 

 

 

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 



 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
BREDA-EN-ALLES-DAAROMHEEN