Bron: www.bndestem.nl

 

De stille schande van de Reigerstraat

 

 

siebers-2

 

1905. Mannen bij de poort van Reigerstraat 18.

 

 

 

 

siebers-4

 

Feestend volk vóór het huis Van Renesse/van Elderen in de Reigerstraat,

bij de viering van de Vrede van Breda in 1667.

 

 

 

BREDA - Drie van de meest historische gebouwen in het

Bredase stadshart staan er onbeschermd bij.

 

 

Het gaat om de panden Reigerstraat 18-20 (De Graanbeurs), 22 (nachtcafé Après Ski) en 24 (voormalige Casinobioscoop). De drie huizen hebben deel uitgemaakt van het 14e-eeuwse woonkasteel van de heer van Breda, dat vooral in het pand op nr. 22 nog grotendeels in authentieke, zeshonderd jaar oude staat bewaard is gebleven, zij het achter steeds wisselende voorgevels. Het is Bredaas oudste stenen huis, nog aanzienlijk ouder dan het Huis van Brecht in de Cingelstraat. Maar doordat ze nooit een officiële monumentenstatus hebben gekregen, zijn de ook anderszins zwaar historische panden in feite overgeleverd aan het commerciële goeddunken van hun eigenaren en een potentiële speelbal voor projectontwikkelaars. Uitsluitend (!) de enorme, zes eeuwen oude kelder onder nr. 22 is als rijksmonument geregistreerd. De gemeente Breda is vooralsnog niet in staat om op korte termijn veel aan deze onwenselijke en op zich onvoorstelbare situatie te veranderen. Afdoende bescherming van de drie panden gaat drie tot vijf jaar duren.

 

 

 

siebers-5

 

 

 

De stille schande van Reigerstraat 18-24 wordt opnieuw actueel, nu Minerva Amsterdam zijn vorige week gesloten Casinobioscoop te koop heeft gezet. De Minervadirectie, meldt directeur Ron Sterk desgevraagd, verwacht al in januari het pand op nr. 24 te hebben verkocht. De gemeente Breda kan op korte termijn niet meer doen dan - enkel - dit pand bouwkundig te onderzoeken, als de nieuwe eigenaar een (ver)bouwvergunning aanvraagt. Op die manier kan het Bureau Cultureel Erfgoed wel meer aan de weet komen over dit onderdeel van het uiterst belangwekkende pandentrio. Want hoewel dat onbekend is bij het leeuwendeel van de Bredanaars, zijn deze oudste Reigerstraatpanden overladen met stadshistorie. Eigenlijk zijn alle grote besluiten in de stadshistorie tot zeker het midden van de 15e eeuw (toen het oude Kasteel woonverblijven kreeg) - hier genomen. Hier - tussen het oude Kasteel van Breda en de Grote Kerk - bouwden de Polanens in de tweede helft van de 14e eeuw immers hun woonkasteel, de Herberghe, waarvan de ommuring het huidige bouwblok tussen de Reigerstraat, Schoolstraat, Cingelstraat en Kasteelplein besloeg.

 

Hier besloten de Bredase heren over de inrichting en ommuring van hun hofstad en wat er verder zoal diende te gebeuren. Hier woonde Johanna van Polanen met haar grafelijke Duitse echtgenoot Engelbrecht I, de eerste Bredase Nassaugraaf en stamvader van het Huis van Oranje Nassau. Hier werkte Engelbrecht I de plannen uit voor de in 1410 begonnen bouw van de Grote Kerk en Johanna die voor haar Wendelinuskapel (1429, nu: Waalse Kerk). Hun zoon Jan IV bedacht er de economische meesterzet om in 1449 de wonderhostie van Niervaert naar Breda te halen - wat Breda tot een welvarend pelgrimsoord maakte. Het zijn maar enkele voorbeelden. Nadat de Nassaus de Herberghe in 1514 hadden afgestoten, woonden er o.a. de schouten Frederik en Johan van Renesse van Elderen. Zij verbouwden het pand tot een hofhuis waarvan de meterslange muur die het voorplein aan de (latere) Reigerstraat afsloot, tot 1934 bleef staan. Ook na de opsplitsing in 1660 raakten de drie daaruit resulterende panden met vele (stads)historische feiten verbonden. Maar monumenten zijn het - althans officieel - nooit geworden.

 

 

-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-

 

 

Historie Reigerstraat

 

1353: Bouwstart Herberghe (nrs. 18-24); latere straat is nog erf 15e/16e eeuw: kerkhof bij Grote Kerk; reigerkolonie. 1501: heer en stad bouwen Stadsteerhuis op nrs. 4-6. 1530: Frederik v. Renesse verbouwt Herberghe tot hofhuis. 1550: Onder de Reygerbomen; eerste huisjes langs kerkmuur. 1578: Reygerstraet. 1640: bouw kerkenhuisjes; botermarkt (tot in 19e eeuw). 1661: opsplitsing 18-20, 22, 24. 1850: bouw huidige kerkhuizen. 1932: bouw Casinobios, (nr. 24). 1934: bouw Graanbeurs (nr. 22).

 

 

-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-

 

 

“Een hoogst onwenselijke situatie”

 

BREDA – “Het is een hoogst onwenselijke situatie dat de drie panden Reigerstraat 18/20, 22 en 24 niet beschermd zijn door een monumentenstatus of de bepalingen in een bestemmingsplan (Binnenstad).” Dat zegt Johan Hendriks, hoofd van het gemeentelijke Bureau Cultureel Erfgoed. Hij beschouwt de historische pandenreeks als “zonder meer monumentwaardig,” maar zegt geen mogelijkheden te hebben om op korte termijn verandering in die situatie te brengen. “We kunnen slechts ad hoc proberen ongewenste ingrepen in het bioscooppand te voorkomen, op het moment dat de nieuwe eigenaar een bouwvergunning bij de gemeente aanvraagt. Maar een structurele bescherming opzetten, conform de (gemeentelijke) Erfgoedvisie van 2007, gaat ten minste vijf jaar duren. Want alle procedures, ook die in het kader van de Monumentenwet, zijn langdurig. Een snellere weg naar bescherming van de bewuste Reigerstraatpanden, is het schrijven van een apart bestemmingsplan voor het bouwblok Reigerstraat-Kasteelplein-Cingelstraat-Schoolstraat. Hoeveel sneller, is niet te zeggen, maar het kán enkele jaren schelen. Sowieso moet eerst een quick-scan van alle panden in het blok worden uitgevoerd. Bouwhistorici lezen daarbij per pand de geschiedenis van een bouwwerk, aan de hand van bouwkundige kenmerken als balklagen, overbouwde binnenplaatsen en dichtgemetselde vensters.

 

Zo is sinds 1998 over Reigerstraat 22 bekend dat de oorspronkelijke trapgevel van het hofhuis van Frederik van Renesse (1530) vrijwel geheel intact is ingemetseld in een muur vier meter áchter de huidige, vroeg-20e-eeuwse voorgevel. De quick-scan van het genoemde bouwblok kan volgens Hendriks nog vóór de zomer van 2009 zijn uitgevoerd. Zijn afdeling kreeg onlangs de middelen om per 1 januari twee bouwkundigen aan te stellen die in twee jaar tijd alle, nog niet ‘gescande’ bouwblokken in de hele binnenstad in kaart moeten brengen. Het bewuste bouwblok krijgt prioriteit. Na onder meer een waardering van de scan-resultaten, besluit het Erfgoedbureau of het een monumenten- dan wel een bestemmingsplanprocedure in gang zet. Van dat besluit alleen gaat al een voorbescherming van het potentiële monument uit.

 

 

 

28 november 2008

 

Home

 

 

 

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 



 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

stats count


 

BREDA-EN-ALLES-DAAROMHEEN