logo (4)

 

De Vlucht tekende hele generatie Bredanaars

 

 

vlucht

 

Het Bredase gezin op de vlucht.

Dit dik zestig jaar oude tegeltableau is vervaardigd door W.H. van Keijzerswaard.

 

 

De Vlucht, de evacuatie van bijna zestigduizend Bredanaars op 12 mei 1940,

 heeft diepe sporen nagelaten in het collectieve stadsgeheugen.

 

Een hele generatie Bredanaars is erdoor getekend. Nog jaarlijks worden op 4 mei de 91 dodelijke slachtoffers van deze nachtmerrie herdacht bij het met De Vlucht geassocieerde standbeeld Moeder en kind van Hein Koreman in het Valkenberg. Boeken zijn erover geschreven, nog steeds worden er historische studies aan gewijd (zoals nog onlangs in het 60e jaarboek van De Oranjeboom) en al tientallen jaren verschijnen herinneringen van voormalige evacués geregeld in de plaatselijke pers.

 

Buiten Breda is dit 67-jarige stadstrauma echter vrijwel onbekend. Want er gebeurde zóveel in die paar meidagen van 1940. Vanuit landelijke optiek is De Vlucht één van de vele in een lange reeks oorlogsverschrikkingen.

 

Gebrek aan beeldmateriaal speelt in die onbekendheid ook een rol. De - rampzalige - evacuatie is, anders dan in geschrifte, amper gedocumenteerd. Fotograferen, laat staan filmen, was - hoe onvoorstelbaar nu - nog niet voor de massa. De populaire beeldtechnologie was ook dermate nieuw, dat de enkele amateur die wel een camera bezat onmogelijk al de reflex ontwikkeld kon hebben, om de collectieve consternatie te trotseren en zijn lens op al die ontreddering te richten. De weinige beelden die wel van De Vlucht circuleren, zijn naderhand geënsceneerde en geposeerde foto's. Filmbeelden zijn er al helemaal nooit van opgedoken. Alleen om deze twee heel verschillende redenen is het al bijzonder dat het gelauwerde Andere Tijden een complete uitzending over de De Vlucht heeft samengesteld. Wat - althans in zekere mate - zal bijdragen aan een grotere landelijke bekendheid van dit stadsdrama.

 

Het was ook niet niks wat er gebeurde. Een vrijwel complete stadsbevolking - al wie van de zestigduizend zielen lopen kon - die daartoe door de autoriteiten bevolen ordeloos zuidwaarts vlucht. Met enkel het hoogstnoodzakelijke mee op ruggen, karren en bagagedragers. Want in een - vergeefse - poging de bliksemsnelle Duitse opmars te stuiten, kondigde de binnenvallende Franse bondgenoot aan, zich langs de Mark in te graven. Breda zou tussen twee vuren komen te liggen en als het aan de Franse generaal Durand lag, werd de Parel van het Zuiden van de kaart gebombardeerd. Doordat de (vlucht)wegen te smal waren, moest de Bredase vluchtelingenstroom in twee takken naar het zuiden. Bestookt door Stuka's, die het op naar Breda optrekkende Franse soldaten gemunt hadden, trok één groep over Zundert en Achtmaal, de andere over Hoogstraten. De eerste groep had geluk: ruim 36.000 evacués konden al op dinsdag 14 mei terugkeren in Breda, dat zonder één schot nagenoeg onbeschadigd in Duitse handen was gevallen. De grootste tragedies speelden zich af in de andere groep, die vóór de oorlog uit bleef vluchten. Bij een bombardement op Sint-Niklaas lieten 51 vluchtelingen het leven. 20.000 belandden in Frankrijk, tot in de Pyreneeën toe. Pas medio oktober konden de laatsten naar huis worden gebracht. Terug van een, achteraf bezien, volstrekt nodeloze vlucht.

 

 

 

Een bijdrage van Redactie: Breda-en-alles-daaromheen.

 

24 april 2008

 

Home

 

 

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 



 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

stats count


 

BREDA-EN-ALLES-DAAROMHEEN