Bron: www.bndestem.nl

 

Een enorme berg radio’s

 

hki

 

5 mei 1946: de HKI-harmonie passeert het “Meubileringspand” van V&D (links) in de Karrestraat.

 

 

radio4

 

 

Dat de Nederlandse bevolking tijdens de Duitse bezetting haar radio’s

 moest afstaan aan haar oosterburen, is algemeen bekend.

 

 

Maar dat er in 1943-‘44 pakweg 77.000 ingezamelde radiotoestellen in een magazijn aan de Karrestraat stonden, is zelfs onder de oudste generatie Bredanaars een vergeten feit. Dat is teruggevonden door de Limburgse radiohobbyist Gidi Verheijen, die vorige maand in eigen beheer een boek heeft uitgegeven met als titel: “Het radiotoestel in de Tweede Wereldoorlog.” De auteur is in tweeënhalf jaar tijd binnen en buiten de landsgrenzen bijna letterlijk de gangen van de gevorderde apparatuur nagegaan. Vanzelfsprekend beperk ik mij hier tot de Bredase oogst van ‘s mans obsessie (het boek is verkrijgbaar via gverhe@planet.nl). Die kleine tachtigduizend toestellen in de Karrestraat waren het resultaat van de inzamelingsactie die van mei tot oktober 1943 in West- en Midden-Brabant, geheel Zeeland en de Bommelerwaard (Gelderland) was gehouden. Officieel werd deze pakweg tweehonderd gemeenten tellende regio als het District Breda der Radiocentralen aangeduid. Breda was door de bezetter als een van de circa twaalf inzamelingspunten in den lande aangewezen. Burgemeester B.W.T. van Slobbe werd met de organisatie van de, door de PTT uit te voeren en administreren stedelijke inzameling belast. Die hele radioberg werd opgeslagen in het zogeheten Meubileringspand van Vroom en Dreesmann aan de Karrestraat 8-14. Precies het adres van de huidige V&D, alleen was dat destijds geen warenhuis (dat zat immers op de hoek Karrestraat-Nieuwstraat), maar een magazijn. In de ambtelijke inzamelingsterminologie van 1943-‘44 heette het Meubileringspand “concentratiemagazijn.” Van Slobbe had de stad en omliggende dorpen ingedeeld in inzamelingswijken met elk een eigen inleverlokaal. Van die lokalen gingen de radio’s dus naar de Karrestraat, waar in de loop van het jaar ook alle toestellen uit bijvoorbeeld Tilburg, Roosendaal en Zierikzee terecht kwamen. De 76.770 Bredanaars leverden samen 9461 toestellen in. Op het eerste oog lijkt dat niet veel, maar procentueel gezien zijn nergens zoveel radio’s ingeleverd als juist in Breda (met zijn grote gezinnen). Het landelijk gemiddelde lag op 9,1 procent van de bevolking, het provinciale op 7,3%. Breda scoorde een inleveringspercentage van 12,3! En dat in een tijd dat zo’n toestel een à twee maandsalarissen kostte. Van de aan de Karrestraat opgeslagen toestellen zijn er 40.000 naar ‘Moffrika’ verscheept, want de bezetter wilde alleen de beste en nieuwste radio’s hebben. Op 25 mei 1944 vertrok hier het binnenvaartschip De Drie Gebroeders met de (waarschijnlijk) eerste lading oostwaarts. Dankzij de PTT, zijn na de oorlog zo’n 30.000 via Breda naar Duitsland verzonden radio’s bij de eigenaars terugbezorgd. Hoeveel Bredanaars daarbij tot de gelukkig hoorden, is niet bekend.

 

*Mijn verhaal over 225 jaar Broese & Peereboom, vorig week op deze site, was trouwens grotendeels gebaseerd op historisch onderzoek van voormalig stadsarchivaris, dr. Frans Brekelmans.

 

 

 

10 april 2009

 

Home

 

 

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 



 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

stats count


 

BREDA-EN-ALLES-DAAROMHEEN