Bron: www.bndestem.nl

 

Er kan een

sluipmoordenaar in ‘t water zitten

 

 

Bestand:Tap.png

Flink doorspoelen als een kraan lang niet is gebruikt.

Laat maar lekker tien minuten lopen.

 

Zonde van het water, inderdaad, maar eventuele

legionella verdwijnt daardoor wel in het afvoerputje.

 

 

 

 

Het is de belangrijkste les die is geleerd na het drama in Bovenkarspel, waar in februari 1999 op de Flora-tentoonstelling bezoekers werden besmet met de legionellabacterie. Een vervuilde waterslang, gekoppeld aan een whirlpool, zorgde er in februari 1999 voor dat bacteriën zich via waternevel konden nestelen in de longen van bezoekers. Binnen enkele weken na het bezoek waren 32 van hen overleden aan de veteranenziekte. Ruim tweehonderd andere levens werden verwoest door blijvende ziekteverschijnselen als chronische vermoeidheid, karakterveranderingen, spierpijn en concentratieproblemen.

 

De ramp kan morgen zo weer gebeuren, zegt dr. Tammo Bieze, directeur van het bedrijf Total Water Management Services (TWMS), dat zich uitvoerig met het legionellaprobleem bezighoudt. “Het lek is nog niet boven, om in passende beeldspraak te blijven. Dat doorspoelen zit nu wel tussen de oren bij veel mensen en verantwoordelijken. Maar er zijn nog andere zaken die onderbelicht blijven. En waardoor de legionella de kop op kan steken.” Er wordt door deskundigen een stijgende lijn in het aantal meldingen van legionella-besmetting waargenomen. Vermoedelijk eist de veteranenziekte in ons land jaarlijks een kleine duizend slachtoffers, van wie zo’n honderd mensen overlijden. Onduidelijk is of dat komt doordat de symptomen beter herkend worden of doordat het aantal zieken daadwerkelijk groeit door slechte hygiëne in buitenlandse vakantie-accommodaties.

 

Op een symposium volgende week pakken professoren en beleidsmakers het legionellaprobleem bij de kop. Zijn de meeste zorginstellingen, zwembaden en andere partijen ervan doordrongen dat warmwaterleidingen met heet water moeten worden gespoeld, het probleem zit nu veel meer in de koudwaterleiding. Ook daar kan de legionella zich nestelen. Zeker als die leiding vlak langs een warme leiding ligt of vlakbij een (vloer)verwarming. “Bovendien is het koude water van veel waterleidingbedrijven in de zomer niet koud genoeg,” aldus Bieze. En dan is er nog het toenemend gebruik van kunststofleidingen. Die zijn veel gevoeliger voor bacteriën dan koperen leidingen. Zeker als gebruik wordt gemaakt van kliksystemen met gevaarlijke koppelstukken, een ideale nestelplaats voor legionella. “Wij kunnen nog heel veel leren van de voedingsmiddelenindustrie. Kijk naar een melkfabriek of een bierbrouwerij. Daar laten ze het wel uit het hoofd leidingen met allerlei tussenstukjes, bochtjes en dergelijke aan te leggen. Maar met water wordt veel slordiger omgesprongen. Dat moet veranderen. We moeten ervan doordrongen raken dat ook water een voedingsmiddel is dat goed transport verdient.”

 

De Stichting Veteranenziekte, opgericht na de ramp in Bovenkarspel, is het daar helemaal mee eens. “We blijven er bovenop zitten. Ze noemen ons een luis in de pels en die naam willen we graag behouden,” zegt vice-voorzitter Gerda Käss. De stichting heeft een flinke groep deskundigen om zich heen verzameld. “Door onze inzet is de afgelopen jaren veel ten goede veranderd. Maar we zijn er nog lang niet. Er gaan nog steeds mensen dood aan legionella. En zo’n ramp als in Bovenkarpsel, kan inderdaad morgen weer gebeuren.”

 

 

-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-

 

 

Ramp zonder gezicht

 

In het boek “Legionella... een ramp!” hebben Sanny de Zoete (in 2005 zelf besmet tijdens een vakantie op het Griekse eiland Korfoe) en Wouter Jong (medewerker crisisbeheersing Nederlands Genootschap Burgemeesters) geprobeerd om de ramp in Bovenkarspel, tien jaar na dato, alsnog een gezicht te geven. In het boek dat vandaag wordt gepresenteerd vertellen nabestaanden, familieleden en slachtoffers zelf hun verhaal. Omdat aansprakelijkheid moeilijk vast te stellen was, besloot de overheid de slachtoffers een donatie te geven. Zeventien nabestaanden van overledenen kregen tienduizend gulden. Wie met een doktersverklaring kon aantonen dat hij besmet was, kreeg vierduizend gulden (172 personen) en wie tenminste 48 uur onafgebroken in een ziekenhuis had gelegen kreeg achtduizend gulden (124 slachtoffers).

 

Wouter de Jong interviewde onder andere Roland Stallaert, de longarts die in 1999 het ene na het andere slachtoffer met longklachten zag binnenkomen in het Hoornse ziekenhuis. Stallaert vertelt over de machteloosheid in de eerste weken. “Ik herinner mij dat ik tot diep in de nacht in de boeken zat te zoeken naar een oplossing. Het laat je niet los.” En over de lessen die zijn geleerd na Bovenkarspel. “Vroeger werd er nauwelijks aan legionella gedacht, nu staat het prominent op de agenda. Zeker bij vakantiegangers die ziek terugkomen.” In het boek onthult oud-minister Els Borst waar het allemaal mee begon: “Een waterslang heeft de hele winter ongebruikt in de hal gelegen. Die is vervolgens aangesloten op twee whirlpools. De nevel van het opgewarmde water bevatte de dodelijke bacteriën. Die werden niet gedood omdat geen chloor aan het water was toegevoegd. Dat had volgens de voorschriften wel gemoeten.”

 

Aan het slot gaat europarlementariër Ria Oomen-Ruijten nog even flink tekeer. Ook zij signaleert uit de kille cijfers een toename van legionella in Nederland. Een verzoek om (naar aanleiding van twee dodelijke slachtoffers en dertig ernstig zieken in de nabijheid van een koeltoren in Amsterdam) het aantal koeltorens in kaart te brengen is door veertig procent van de gemeenten nog niet gehonoreerd. De dreiging blijft. De Stichting Veteranenziekte ook, verzekert voorzitter Fred Bertrand. “We blijven van ons laten horen op landelijke symposia op watergebied. We zijn deskundige op het gebied van legionella en willen ons steentje blijven bijdragen aan regelgeving.” Het boek “Legionella... een ramp” kost 17,50 euro en is te bestellen bij “Vrienden van Stichting Veteranenziekte” in Grootebroek. Overmaken op rekening 78.97.18.596 met vermelding van naam en adres. www.legionellaziekte.nl

 

 

-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-

 

 

“In tien jaar geen stap verder”

 

 

jet

 

Jet van Deijk was 14 jaar oud toen haar vader Jan een dagje de Westfriese Flora bezocht.

 

 

“Dat was op een zaterdag, alleen mijn moeder ging met hem mee. Het was een paar dagen voor zijn 51e verjaardag. Hij werd eigenlijk de dag erop al ziek en kroop onder de wol. De huisarts is ‘s maandags bij hem geweest en die was het met ons eens: griep. Ik was zelf ook niet lekker, dan denk je al gauw dat het heerst.” “Maar ik werd beter, terwijl mijn vader steeds zieker werd. Hij begon wartaal uit te slaan. Zijn verjaardag heeft hij al niet meer bewust meegemaakt, een paar dagen later is hij op de IC opgenomen. Eerst stond daar iedereen voor een raadsel, totdat bij een dokter een licht op ging. Of hij toevallig in Bovenkarspel was geweest? Ja dus.” “Ze hebben hem nog de maximale hoeveelheid medicijnen gegeven, maar het ene na het andere orgaan viel uit. Er was geen enkele hoop op herstel, hij was hersendood. Mijn moeder wilde de beslissing liever niet nemen om de machines uit te laten zetten, dat hebben mijn zus en broer gedaan die toen al meerderjarig waren. Ze hebben wel met mij overlegd. Mijn vader is toen overleden.”

 

“Die periode is altijd in mijn gedachten. Vooral rond de bewuste datum van die beurs. En nu helemaal, nu het precies tien jaar geleden is. Ik denk dat mijn verdriet minder zou zijn geweest als de verantwoordelijken, degenen die schuldig zijn bevonden, ooit excuses hadden gemaakt. Dat is niet gebeurd en dat is best zwaar. Daar komt bij dat de overheid het gebeurde nooit heeft aangemerkt als ramp. En dat is voor ons ook heel erg. Het is met “Volendam” en “Enschede” wel gebeurd, nu ook met dat neergestorte vliegtuig. Als dat met Bovenkarspel ook was geschied, hadden nabestaanden hun pijn eerder een plek kunnen geven.” “Dan waren Nederlanders ook in één klap veel beter bewust gemaakt van de gevaren en hoe ze zich beter kunnen beschermen. Nu verwarren veel mensen legionella nog met salmonella, daar wordt je als nabestaande echt niet vrolijk van. Het steekt alleen maar erger. Het is tien jaar geleden, maar eigenlijk zijn we geen stap verder.”

 

 

-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-

 

 

In de wao na besmetting

 

gerda

 

Ze had een pittige baan als manager in de gezondheidszorg.

Maar Gerda Käss (60 jaar) kon haar werk na haar

legionellabesmetting in 2003 niet meer hervatten.

 

 

Ze belandde in de wao. Als vice-voorzitter van de Stichting Veteranenziekte zet ze zich sindsdien in voor lotgenoten en nabestaanden. En voor een beter beleid waardoor de legionellabacterie als serieus probleem wordt aangepakt. “Ik kwam terug van een vakantie van Fuerteventura,” vertelt ze over haar besmetting. “Een week later werd ik flink ziek. Mijn zus, met wie ik net gebeld had en tegen wie ik zei dat ik me niet lekker voelde, vertrouwde het niet en nam de trein van Amersfoort naar Den Haag, waar ik toen alleen woonde. Ze had de sleutel van mijn huis en vond me. Ik was al helemaal weggezakt en had hoge koorts. Ik ben diezelfde avond nog per ambulance naar het ziekenhuis gegaan, waar ik op van alles en nog wat ben onderzocht. Ook op legionella. Alleen was dat via een bloedprik en duurde het vijf dagen voor de uitslag er was. Ik zat al dik aan de antibiotica, maar toen bekend was dat het een legionellabesmetting betrof kreeg ik er nog een specifieke antibioticakuur bij.”

 

“Na tien dagen werd ik ontslagen uit het ziekenhuis, omdat het daar ook wemelt van de bacteriën. Ze vertrouwden het niet. Ik moest thuis maar herstellen. Dat ging heel langzaam. Ik heb drie maanden verzorging gekregen van familie en vrienden. Ik was heel snel vermoeid en mijn links/rechts coördinatie was totaal in de war.” De ‘oude’ Gerda werd ze niet meer. “Dat moest ik leren accepteren en daarvoor kreeg ik psychologische hulp.” Sinds de besmetting en de lange nasleep is Käss chronisch longpatiënt. “Ik heb heel vaak longontsteking en heb astmatische klachten. Ik ben erg gevoelig geworden voor elke virus of bacterie.” Bang voor opnieuw een legionellabesmetting is ze niet. “Het kan wel weer gebeuren, maar ik ga mijn leven er niet anders op inrichten. Ik ben dol op de sauna, daar ga ik nog gewoon heen. Ik mijd het buitenland ook niet. En als ik in een hotel kom, laat ik eerst de kraan flink lopen. Dat is de enige voorzorgsmaatregel die ik kan treffen.”

 

 

-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-

 

 

 

 

12 maart 2009

 

Home

 

 

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 



 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

stats count


 

BREDA-EN-ALLES-DAAROMHEEN