Bron: www.bndestem.nl

 

Hoe Breda ‘een stad van Polen’ werd

 

 

polen

 

Reigerstraat, november 1944.

Generaal Maczek (r) verlaat De Graanbeurs samen met de Britse veldmaarschalk

Bernard Montgomery (midden) en de Canadese generaal Henri Crerar.

 

 

BREDA - Deze zonderlinge toestand is er de oorzaak van dat Breda een stad van Polen is geworden. Voor Bredanaars is dit wellicht de meest pregnante zin in de dik driehonderd pagina’s tellende oorlogsmemoires van generaal Stanislaw Maczek. Het is de eerste zin van zijn slot-alinea, waarin de oude commandant verklaart waarom zoveel veteranen van zijn 1e Poolse Pantserdivisie na de Tweede Wereldoorlog naar het door hen bevrijde Breda zijn teruggekeerd.

 

Nu is genoegzaam bekend dat de divisie, ná de bevrijding van Breda op 29 oktober ‘44, eerst doorstootte voor de herovering van de noordelijke regio tot aan Moerdijk. Waarna de strijders terugkwamen om te overwinteren in de (garnizoens)stad, die hen op 30 oktober collectief tot ereburger had uitgeroepen. Even bekend is dat er die winter talrijke Polen aan Bredase meisjes bleven ‘hangen,’ voordat de divisie in het voorjaar meehielp Oost-Nederland en Noordwest-Duitsland te bevrijden. De zegetocht eindigde in Wilhelmshafen, de thuisbasis van de Duitse marine. Amper bekend is daarentegen wat Maczek in zijn memoires onthult. Omdat Polen een Russische vazalstaat was geworden, gaven de Britse geallieerden in 1945 aan de 1e Poolse Pantserdivisie toestemming, in het stadje Maczkow aan de Ems gedurende twee jaar alle Poolse (concentratiekamp)gevangenen op te vangen. Van daaruit konden die dan elders in de wereld een nieuw bestaan opbouwen. Tienduizenden Polen stroomden toe en zo werd Maczkow (nu: Haren) een Duitse stad met een Poolse bevolking en dito bestuur.

 

Het was hier dat circa 350 militairen van Maczeks in 1947 ontbonden divisie besloten terug te keren naar de stad die hun het ereburgerschap - én veelal een geliefde - had geschonken. “Deze zonderlinge toestand,” schrijft Maczek dan anno 1960 in zijn ballingsoord Glasgow, “is er de oorzaak van dat Breda een stad van Polen is geworden.” Naar pas zeer onlangs bleek, heeft wijlen de ‘Bredase Pool’ Jan Sosinski, oud-directeur van Saval, de Poolse editie ooit privé in het Nederlands vertaald. Op initiatief van de regionale oorlogspublicisten Thom Peeters (Breda) en Jos van Alphen (Dorst) en in samenwerking met het Generaal Maczekmuseum (auteursrechten), wordt deze vertaling - verluchtigd met niet eerder in boekdruk verschenen foto’s - alsnog uitgebracht. John van Ierland treedt op als uitgever. De uitgave wordt op 14 december op het Kasteel van Breda ten doop gehouden. Vijftien jaar na Maczeks overlijden zal naar verwachting een tiental West-Brabantse, Zeeuwse en Vlaamse gemeentebesturen deze presentatie bijwonen.

 

 

 

5 november 2009

 

Home

 

 

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 



 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

stats count


 

BREDA-EN-ALLES-DAAROMHEEN