Bron: www.bndestem.nl

 

Jo Bertram weer even in Breda

 

 

BREDA - Op zoek naar antwoorden die je eigenlijk al had.

 

 

Als Jo Bertram nog leraar Nederlands zou zijn op het OLV in Breda, dan zou hij tevreden zijn met die korte samenvatting van zijn boek Crombach’s thuiskomst. Daarin zoekt hoofdpersoon Lucas Crombach een antwoord op de vraag hoe het toch kon dat de Zuid-Limburgse samenleving na de sluiting van de mijnen, half jaren zeventig, teloor ging. Drank, scheidingen, zelfmoorden en andere ellende. De pastoor nam een vriendin en de kapelaan bleek homo. De twee pijlers onder de streek – de mijnen en de kerk – gingen in één klap onderuit. Een jaar of tien later pakt Crombach de trein naar Maastricht en gaat hij een paar dagen op zoek naar het antwoord op de waaromvraag. En wat is dat? Simpel: de mentaliteit van de Zuid-Limburger zelf. De arme kloot die er toch niks aan kon doen. Als makke schapen gingen ze naar de slachtbank.

 

Bertram (Heerlen 1941) was leraar in Breda van 1965 tot 1975 en vooral populair bij de leerlingen, niet bij de conservatieve collega’s. En ook niet bij Dagblad De Stem. Als redacteur van het “aksieblad Oelaat” kreeg hij in de kolommen van de stadseditie de ene sneer na de andere. Saillant detail: Stemredacteur Eugène Loomans schreef ook voor Oelaat, maar dan onder pseudoniem. “In Breda gebeurde nooit wat. Met Oelaat had je elke maand wel een schandaal. Als het gemeentebestuur weer een blunder had gemaakt, bijvoorbeeld. Burgemeester Merkx had niet zoveel op met ons. Hij stelde eens voor om elke week een halfuurtje met elkaar te praten. In de hoop dat we dan niet zo vervelend zouden zijn voor hem. Hij hield niet zo van oproerkraaiers, maar eigenlijk waren we heel lieve, aardige jongens,” herinnert Bertram zich.

 

Leerlingen deden in die tijd een beroep op hem, waar het ging om de democratisering van de school. “Er waren oudere collega’s die ons haatten. Maar je was ook een publiek figuur, die vaak in de krant kwam. Ook de landelijke pers keek naar ons. Eigenlijk gebeurde het in die tijd alleen in Amsterdam en was er in de rest van Nederland niks. Behalve in Breda, zeiden we dan. Ik weet nog dat het niet zo goed ging met de Hitweek, een toonaangevend blad voor de jeugd. De redactie kwam bij ons in het vaste vergaderhonk De Trapkes om te kijken of we niet konden samenwerken. Nou, dat was toen wat hoor.” Een zeer kritisch Bredaboek, vormgegeven door Vincent van Oosterhout (met wie hij een soort commune vormde in het Hooghuijs in de Haagse Beemden), viel ook al niet lekker bij het establishment. Een andere vriend en bewoner van het Hooghuijs was Harry van Raak, ook leraar Nederlands op het OLV. “Harry is later de politiek ingegaan en ik denk dat ik dat ook wel had gedaan als die ellende in Limburg er niet was geweest.”

 

De dood van zijn vader en kort daarop de zelfmoord van zijn moeder zorgden ervoor dat Bertram geen zuiderling meer wilde zijn. Hij vertrok naar Groningen en werd daar uitgever, net als later zijn van oorsprong Bredase vrouw, Marij Pijnenburg. Die is nu directeur van Nieuw Amsterdam, een van de grootste uitgeverijen van ons land. Met hun drie kinderen wonen ze, na een tussenstop in de Amsterdamse PC Hooftstraat, in Amstelveen. In Breda woont nog familie, dus de stad is niet helemaal uit beeld bij Bertram. Vandaar ook dat morgen zijn prettig leesbare Crombach’s thuiskomst wordt gepresenteerd bij boekhandel Van Kemenade en Hollaers. En wel door vriend en oud-wethouder Harry van Raak (PvdA). Eigenlijk dus een beetje de thuiskomst van Jo Bertram. Hetgeen hem weer terug doet denken aan oude tijden met bijvoorbeeld de grote kleine man van de PvdA Jan(tje) Oomen. “Die wist zoveel over de Bredase politiek. Ik schreef geen woord in Oelaat zonder eerst met hem te praten. Ik weet ook nog dat ik met hem en Willem Loomans en nog wat andere vrienden naar een concert van The Stones ging. Hebben we Jantje om beurten op de schouders genomen, zodat hij ze beter kon zien.”

 

 

Zaterdag 17.00 uur.

Boekhandel Van Kemenade en Hollaers, Ginnekenweg 269 Breda.

Presentatie door Harry van Raak.

 

 

 

29 mei 2009

 

Home

 

 

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 



 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

stats count


 

BREDA-EN-ALLES-DAAROMHEEN