Liegen of het gedrukt staat

 

 

 

Als een schrijver jeugdherinneringen opschrijft, lijkt hij gezegend met een fabelachtig geheugen.

Geuren, kleuren, de lichtval, kleding, interieurs, tot in details schildert de schrijver ons een gebeurtenis, die bijvoorbeeld plaatsvond in zijn vijfde levensjaar.

 

Schrijvers die autobiografische herinneringen publiceren, liegen of het gedrukt staat

en dat is nu juist het probleem: het stáát gedrukt. Een herinnering opschrijven, leidt onvermijdelijk tot falsificaties.

 

Neemt u zelf eens de proef op de som.

Kies een verhaal uit uw jeugd, dat u meerdere malen aan anderen hebt verteld: een succesanekdote uit uw leven.

Ga het nu opschrijven.

Ik wed dat u met de eerste zin al problemen krijgt.

 

Goed, u stond met uw opa bij de apen in de dierentuin.

Wat voor kleren had u aan? en uw opa?

Hoe viel het licht in het apenverblijf?

U vertelt dat de apen ‘tekeergingen,’ maar hoe omschrijft u dat geluid?

Uw opa nam zijn hoed af en toonde hem aan de aap.

Kleur van de hoed? De beweging van opa? De sprong van de aap?

De gezichtsuitdrukking van de dierenoppasser?

Wat ging er in u om, toen u de aap in de boom zag zitten met de hoed van uw opa op?

 

De herinnering blijft ‘waar,’ maar als het verhaal op papier staat, hebt u tientallen details uit uw ‘duim gezogen.’

U bent dus een beetje schrijver geworden.

 

Charles de Groot.

 

December 2006

 

 

 

Bij deze wil ik gelijk reageren op dit ingezonden stukje. Natuurlijk kunnen de meeste mensen vast en zeker bepaalde herinneringen op papier zetten. Maar als in het verhaal ter sprake zou komen dat je bijvoorbeeld een jasje aan had, waarvan je niet precies meer van weet welke kleur deze had, dan geef je daar een bepaalde omschrijving aan. Je praat gewoon van: “ik had een jasje aan waar ik de kleur niet meer van weet.” Ook al weet je bijna zeker dat deze rood was. Of je zegt: “ik had een jasje aan en meen te herinneren dat deze een rode kleur had.” Kijk, dan zit je altijd goed. Het is voor het verhaal niet echt belangrijk en zeker oninteressant die kleur te vermelden. Kijk, dat jasje had je aan en dat is dan pure waarheid!, dus niet gelogen. Ikzelf heb uit eigen ervaring een flink aantal jeugdherinneringen laten publiceren en altijd rekening gehouden met die situaties. Als je beroep schrijver is, zal je in veel gevallen bepaalde verhalen wat moeten aanpassen en soms wat meer moeten romantiseren. Want een verhaal moet ook leesbaar blijven en goed overkomen bij de lezer. Een soort van leugentje om bestwil. Als iemand zijn memoires gaat opschrijven, zal hij zeker altijd de pure waarheid vertellen. Dingen die je niet echt goed meer weet, kun je altijd omschrijven met bijvoorbeeld: “volgens mij” of “ik dacht.” Het is dus mijns inziens niet juist van mijnheer de Groot, om zonder meer te stellen dat jeugdherinneringen altijd maar uit ‘den duim’ zijn gezogen. Bovendien, de ene heeft weer een beter geheugen dan de ander. Iemand met een slecht geheugen begint er sowieso al niet aan om verhaaltjes over vroeger te gaan schrijven. Bovendien waarom zou je gaan fantaseren? Het voordeel van verhaaltjes schrijven uit eigen ervaring is dat je aan niemand advies behoeft te vragen en gewoon je gedachten op papier kunt zetten. Je kunt natuurlijk altijd een foutje maken, als je in het verhaal namen gaat noemen van bijvoorbeeld personen, waarbij je niet weet hoe zijn of haar naam gespeld is. Maar dat wist je misschien vroeger ook al niet. U moet ook niet vergeten dat je bepaalde herinneringen kunt hebben alsof ze gisteren zijn gebeurd. Je kunt dan wel degelijk een goede omschrijving geven van de details die er aan vastzitten. Bovendien moet je ook bedenken dat de geschreven verhalen ook door mensen worden gelezen die soortgelijke ervaringen hebben meegemaakt. Dat niet alleen. Het kan ook nog zo zijn dat degene waar je iets over schrijft juist degene zou kunnen zijn die jou verhaal leest! Die zal wel gelijk reageren en je op de vingers tikken. Samengevat: de stelling van mijnheer de Groot klopt alleen voor die mensen die doelbewust leugentjes in hun verhalen inbouwen, maar niet voor personen die naar eer en geweten dierbare herinneringen laten publiceren!

 

 

Kees Wittenbols.

 

December 2006

 

Home

 

stats count

 

 

 

 

BREDA-EN-ALLES-DAAROMHEEN