Merksplas in beeld

 

 

voorplaat kerk

 

Kerk van Merksplas

 

 

Merksplas is een landelijk dorp in de Kempen, meer bepaald in de Noorderkempen, gelegen tussen Turnhout en Hoogstraten in de provincie Antwerpen.

De gemeente telt ruim 8000 inwoners, die “Spetsers” worden genoemd.

 

De rivier de Mark ontspringt in Merksplas.

De naam van de gemeente is hiervan afgeleid: plas aan de Mark.

Met plas wordt hier een doorwaadbare plaats bedoeld.

 

Er zijn in de gemeente ook restanten van Romeinse nederzettingen gevonden.

 

 

 

 

kerk

 

Sint Willibrorduskerk

http://www.kerkeninvlaanderen.be/pages/kerk_01809.htm

 

 

 

 

bord op kerk

 

Bord tegen de kerk

 

 

 

 

zicht op markt

 

Zicht in de Schuttershofstraat

 

 

 

 

apotheek

 

Apotheek

 

 

 

 

pand

 

Schoolhuis – Leopoldstraat 58

 

 

 

 

bord tegen pand

 

Bord tegen schoolhuis

 

 

 

 

appartementencomplex rotonde

 

Appartementencomplex bij rotonde – Leopoldstraat

 

 

 

 

zicht op rotonde

 

Situatie bij rotonde – Leopoldstraat

 

 

 

 

ocmw

 

OCMW - Schuttershofstraat

 

 

 

 

Gelegen in Merksplas:

 

De Kolonie (een gevangenisdomein)

 

 

De landloperskolonie werd opgericht op 4 juli 1824 (in de vijftien-jarige periode dat België deel uitmaakte van Nederland).

Landlopers werden tewerkgesteld in verschillende nijverheden en in een bloeiende boerderij.

Na de afschaffing in 1993 (wet van 12 januari 1993) van de wet die de vrijheidsberoving voorzag van landlopers, bedelaars en souteneurs,

kwamen een aantal gebouwen (onder andere de boerderij) leeg te staan.

Tegenwoordig wordt een deel van de infrastructuur gebruikt voor het opvangen van illegalen.

Het hoofddeel van de gebouwen werd al langer als gewone gevangenis gebruikt.

 

De kolonie is een uitgestrekt domein, waarop naast de gevangenis, het illegalencentrum en de boerderijen

onder andere ook een groot aantal woningen, een schooltje en een kerk staan.

 

 

 

 

 

gemeentehuis-1

 

Gemeentehuis (1)

 

 

 

 

gemeentehuis-2

 

Gemeentehuis (2)

 

 

 

 

bord tegen gemeentehuis

 

Bord tegen gemeentehuis

 

 

 

 

sir lancelot

 

Café Sir Lancelot – Kerkstraat 14

 

 

 

 

dubbelhuis

 

Dubbelhuis – Kerkstraat 23

 

 

 

 

bord tegen huis

 

Bord tegen dubbelhuis

 

 

 

 

hoekpand markt

 

Hoekpand aan de Schuttershofstraat

 

 

 

 

poels wens

 

Winkelblok naast de kerk

 

 

 

Spetser:

 

 

Merksplassenaren worden “Spetsers” genoemd

en hierdoor geïnspireerd werd er in de jaren 90 een wedstrijd uitgeschreven door het gemeentebestuur om een beeld te maken dat dit gegeven uitbeeldt.

Het werd een kunstwerk gemaakt door Kris Druyts

en is te bezichtigen op de markt van Merksplas.

De Spetser, ook wel het Spetserke, is de officiële mascotte van Merksplas.

Er is ook een lokaal maandblad dat de naam “De Nieuwe Spetser” draagt en dat sinds 1975 wordt uitgegeven.

 

 

 

 

 

beeldje

 

Het “Spetserke” voor het gemeentehuis

 

 

 

 

zicht op kerk

 

Zicht op de kerk

 

 

 

 

herenhuis

 

Herenhuis – Kloosterstraat 8

 

 

 

 

bord op herenhuis

 

Bord tegen herenhuis

 

 

 

 

leesthof

 

Huize Leesthof in de Leest

 

 

 

 

huizen in de leest

 

Huizen in de Leest

 

 

 

 

de spetter

 

Kinderclub “De Spetter” – Pastorijstraat

 

 

 

 

arbeiderswoning

 

Café Old Forester – Pastorijstraat 13

 

 

 

 

zicht op weg

 

Zicht in Steenweg Op Hoogstraten

 

 

 

 

Aanvullende foto’s:

 

9 april 2009

 

 

 

 

image149

 

In Merksplas (B) stonden destijds drie molens.

De plaatsnamen Molenzijde en Molekenswijk herinneren daar nog aan.

In het gehucht Lipseinde, op het Bergsken, wordt nog een molenromp bewaard (1844).

Deze molen had destijds een dubbele functie.

Naast het malen van graan werd deze windmolen ook gebruikt om het water uit de nabijgelegen moerlanden droog te malen.

http://www.molenechos.be/molen.php?AdvSearch=397

 

 

 

 

 

image151

 

De Moermolen in Merksplas (2)

(tussen Zondereigen en Merksplas)

 

 

 

 

Aanvullende foto’s:

 

18 maart 2010

 

 

 

 

meerle-5 008

 

PIDPA – Steenweg Op Hoogstraten

 

 

 

 

meerle-5 009

 

Fabriekscomplex (oude melkerij) – Steenweg Op Hoogstraten

 

 

 

 

meerle-5 012

 

Brug nummer 5 over Kanaal van Antwerpen naar Turnhout – Beerse

 

 

 

 

meerle-5 016

 

Kapel – Hoek: Steenweg Op Merksplas – Wieltjes (Turnhout)

 

 

 

 

meerle-5 017

 

Taverne De Koekoek – Steenweg Op Merksplas 48 (Turnhout)

http://www.koekoek.be/koekoek/

 

 

 

 

meerle-5 018

 

Villa aan de Steenweg op Merksplas (Turnhout)

 

 

 

 

meerle-5 019

 

Kapel Jezus van Nazareth – Steenweg Op Merksplas (Turnhout)

http://www.toerismeturnhout.be/nl/487/collections/52/kerken-en-kapellen.html

 

 

 

 

meerle-5 021

 

Café De Bosduif – Steenweg Op Merksplas 191 (Turnhout)

 

 

 

 

meerle-5 029

 

Kapel van O.L. Vrouw der Stilte – Geheul

https://inventaris.onroerenderfgoed.be/dibe/relict/46892

 

 

 

 

meerle-5 025

 

Bord tegen de kapel

 

 

 

 

rijkevorsel-2 023

 

Café Breebos – Steenweg op Rijkevorsel 73

(Foto: 3 juni 2011)

 

 

Zie ook de website: www.spetsers.be

 

 

 

Mijn indruk van Merksplas: In feite was ik op weg naar Ravels. Ik wilde per se eerst wat foto’s gaan maken van het voormalige station van Weelde. Het was nog wel even zoeken, maar heb hem uiteraard gevonden. Deze foto’s zijn inmiddels geplaatst in het artikel: Een wandeling door Weelde. Doch het was aan de provinciale weg richting Merksplas. Ik was dus al een eindje op weg richting Merksplas. Daar ben ik dan ook maar naar toegereden. Het was een zeven kilometer lange weg met aan weerszijden slechts een strook voor fietsers van amper 1 meter breed, dus best wel link! Meestal informeer ik even van te voren wat er zoal te zien is in een dorp. Maar over Merksplas had ik dat uiteraard niet gedaan. Dat is natuurlijk zeker wel spannend om zelf bepaalde dingen te ontdekken. Doch toen ik in Merksplas ging wandelen, waren er maar weinig interessante dingen te ontdekken. Het dorp kwam me over als een dorp met voor 90 procent aan nieuwbouw en de rest was hooguit honderd jaar oud. Er kunnen dan wel Romeinse nederzettingen geweest zijn in vroegere tijden, maar daar viel niets van te bespeuren. Tijdens mijn wandeling dacht ik nog van: volgens mij stond er honderd jaar geleden de kerk met enkele huisjes daaromheen. Die huisjes zijn allemaal afgebroken en alleen de kerk is er nog van over. Toch is het nog wel een sfeervol dorp, want zoals ik al eens eerder aangaf, die Belgen weten op de juiste wijze nieuwbouw tussen de oude te plaatsen. Later zag ik ook een vermelding op het internet dat daar een oude kolonie aanwezig moet zijn, maar kon deze zeker in het dorp zelf niet terugvinden. Op een later tijdstip ga ik daar wel naar zoeken, maar de vraag blijft dan nog wel bestaan of ik daar wel foto’s van of kan maken. Want van die jeugdgevangenis in het nabijgelegen Hoogstraten werd ik ook van het terrein gestuurd, met het verzoek zeker geen foto’s te maken. Maar ik houd het in de gaten. Ook hier lopen enkele drukke verkeersaders (N124-N131-N132) door het dorp heen, doch, de wegen zijn wel vrij breed en dus toch wel minder gevaarlijk. Toen ik weer richting Breda ging kwam ik nog door Zondereigen heen en ben daar ook nog maar even gaan wandelen. Dit verslag zal spoedig volgen.

 

 

 

 

Aanvullende foto’s:

 

14 maart 2011

 

 

 

Op 14 maart 2011 ging ik op zoek naar bebouwing in de kolonie, zoals ik had omschreven in bovenstaande toelichting. Dat zoeken vind ik altijd een spannende gebeurtenis en zeker in België. Ook nu weer was het resultaat verrassend. Nadat ik nog enkele foto’s in Wortel had gemaakt ging ik richting Merksplas. Ik had al van te voren gekeken waar ik naar toe moest rijden. Een eindje buiten Wortel ging ik de Steenweg Op Wortel in. Het deed me gelijk denken aan de Kolonie te Wortel. Een lange laan met hoge bomen in een bosrijk gebied. Het eerste wat ik tegenkwam was een kerkhof van landlopers. (Onderaan heb ik wat linken geplaatst die met dit gebied te maken hebben). Een eind verder heb je dan de indrukwekkende gebouwen van de gevangenis van Merksplas. Een vrij groot complex met diverse gebouwen en een stuk groter als die van Wortel. Ik ben gelijk begonnen met het nemen van foto’s. Een stukje verder ging ik rechtsaf de Rode Dreef in en vervolgde mijn weg via de Kapelstraat. Allereerst staan daar een flink aantal monumentale cipierswoningen en ook een gevangeniscomplex voor illegalen. Daar tegenover staat een monumentale kapel, waarin ook een gevangenismuseum is gevestigd. De kapel staat overigens leeg voor zover ik kon nagaan. Deze kapel lijkt wel een kasteel. Een stuk verder heb je een complex met leegstaande gebouwen (zie bord) en het geheel lijkt wel een spookstad. Stuk voor stuk monumentale gebouwen en alles staat leeg en ook vrij verwaarloosd en toch heeft het een monumentenstatus. Ik heb daar een half uurtje rondgelopen en was toch wel onder de indruk dat zoiets kan bestaan. Het deed me ook gelijk denken aan de oude en vervallen douaneloods van Essen (B). Zeker een gelijkaardige situatie. Daarna ben ik weer teruggegaan. Maar ik ga zeer binnenkort terug om een wat groter ronde te maken, want het is een gebied waar je veel onverwachte dingen kunt tegenkomen en nieuwe foto’s van interessante objecten verwacht ik er zeker wel te maken. Hieronder een aantal foto’s van de omgeving van de Steenweg op Wortel:

 

 

 

 

merksplas-2 066

 

Landlopersbegraafplaats – Merksplas

http://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20130924_00757729

 

 

 

 

merksplas-2 069

 

Idem

 

 

 

 

rijkevorsel-2 021

 

Monumentaal hoofdgebouw van de gevangenis van Merksplas

(Foto: 3 juni 2011)

http://justitie.belgium.be/nl/themas_en_dossiers/gevangenissen/belgische_gevangenissen/gevangenissen/adres_gevangenis_merksplas.jsp?referer=tcm:265-158633-64

 

 

 

 

merksplas-2 081

 

Rechtervleugel

 

 

 

 

merksplas-2 082

 

Linkervleugel

 

 

 

 

 

merksplas-2 079

 

Gevangeniscomplex aan de Kapelstraat

 

 

 

 

merksplas-2 080

 

Idem

 

 

 

 

merksplas-2 084

 

Steenweg op Wortel

 

 

 

 

merksplas-2 087

 

Dienstwoningen - Kapelstraat 7 en 8

 

 

 

 

merksplas-2 093

 

Centrum voor illegalen aan de Kapelstraat

http://avrr.belgium.iom.int/nl/voor-migranten/contact/reab-partners/partner/detail/centrum_illegalen,401.html

 

 

 

 

merksplas-2 094

 

Bord voor de ingang

 

 

 

 

merksplas-2 091

 

Landloperskapel aan de Kapelstraat

http://www.toerismemerksplas.be/landloperskolonie.html

 

 

 

 

merksplas-2 100

 

Bord tegen de kapel

 

 

 

 

merksplas-2 103

 

Achterkant van de kapel

 

 

 

 

merksplas-2 104

 

Zicht op de kapel

 

 

 

 

 

merksplas-2 095

 

Vredesmonument bij de kapel

 

 

 

 

merksplas-2 096

 

Bord bij het vredesmonument

 

 

 

 

merksplas-2 105

 

 Ingang van de Grote Hoeve

http://www.toerismemerksplas.be/landloperskolonie.html

 

 

 

 

merksplas-2 109

 

Bord tegen een gevel van de Grote Hoeve

 

 

Hieronder een aantal van deze gebouwen:

 

 

 

merksplas-2 108

 

 

 

 

 

merksplas-2 111

 

 

 

 

 

merksplas-2 112

 

 

 

 

merksplas-2 116

 

 

 

 

 

merksplas-2 120

 

 

 

 

 

merksplas-2 121

 

 

 

 

 

merksplas-2 123

 

W.C.

 

 

 

 

merksplas-2 125

 

 

 

 

 

Zie ook:

 

http://www.toerismemerksplas.be/vvv_Merksplas/landloperskolonie.html

 

www.gevangenismuseum.be 

 

 

 

Voor artikelen over Merksplas

Klik hierop

 

 

 

Kees Wittenbols.

 

Mei 2007

 

Home

 

stats count

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 



 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
BREDA-EN-ALLES-DAAROMHEEN