Bron: BN-DeStem

 

Verdwenen kastelen

bij de Linie van Munnikenhof

 

 

kaart

 

 

Menno van Coehoorn.

 Een plattegrond van Landgoed Bergvliet, zoals het er in 1795 uitzag.

 Een kaart uit 1747.

 Links: De Munnikenhof (Graaf van Nassau), rechts: Bergvliet (Brigadier Glabbeecq).

 Het familiewapen van de Nassaus.

 De diagonale balk symboliseert het bastaardschap van graaf Lodewijk Theodoor.

 

 

Nog maar net bekomen van de Tachtigjarige Oorlog dreigde Nederland

in 1701 slachtoffer te worden van de Spaanse Successieoorlog.

 

Daarom ontwierp vestingbouwkundige baron Menno van Coehoorn een verdedigingswerk dat van Den Bosch naar Bergen op Zoom liep. Overblijfselen zijn onder meer terug te vinden op de grens van Terheijden en Breda. De Coehoornse Zuiderfrontier hoefde niet te worden gebruikt, want de oorlogsdreiging ging aan ons land voorbij. Toch was het werk van de beroemde militair niet vergeefs, want tijdens de Belgische Opstand in 1838, werd de zogeheten Linie van Munnikenhof opnieuw in paraatheid gebracht. Buitenplaats Bergvliet, een fraai landhuis, omgeven door grachten, moest hiervoor sneuvelen. Tegenwoordig is de Linie een natuurgebied, eigendom van Staatsbosbeheer. In 2007 is gestart met het uitgraven van de grachten om het gebied enigszins in oude glorie te herstellen. Het Markkanaal, dat pas tussen 1913 en 1915 is aangelegd, doorsnijdt de Linie, waardoor een deel op Bredaas grondgebied ligt en een ander deel onder de gemeente Drimmelen valt. Duc Janssens kocht in 1975 een boerderij op zo'n honderd meter afstand van de Linie en raakte gefascineerd door het gebied. Toen hij na zijn pensioen genoeg tijd had, schuimde hij archieven en bibliotheken af, op zoek naar de geschiedenis. Hij schreef er een boekje over, dat Heemkundekring De Vlasselt eerder dit jaar heeft uitgegeven.

 

Bergvliet, waar zich nu een uitgestrekte golfbaan bevindt, aan de Bredase kant van het kanaal, stond vroeger een buitenhuis (Heerenhuijsing), dat z'n weerga niet kent. Een U-vormig kasteeltje, twaalf kamers en twee grote zalen, twee vleugels, stallen en een koetshuis. Het was beveiligd door een vijf meter brede gracht en verfraaid met tuinen, beelden, fonteinen, hekwerken en geschoren heggen. In 1838 moest het wijken voor de Linie van Munnikenhof. Bewoners waren o.a. gouverneur Johan de Beveren, kapitein van een compagnie voetknechten, de Schotse generaal-majoor George Ramsay, kapitein Sebastiaan van Glabbeek en kolonel Jan Baptist de Salis. Naar hem is in 1954 de huidige Salesdreef vernoemd, die eerder de Dreef van Glabbeecq heette. De meeste eigenaars hadden iets met het leger te maken. Volgens Janssens is dat niet verwonderlijk, omdat Breda altijd een garnizoensstad is geweest. “Hooggeplaatste personen moesten een pand hebben met een gracht eromheen. Dat verleende hen een status, die bij hun titel hoorde.” Na de onteigening van het landhuis werd de bijbehorende boerderij voor 125 gulden per jaar verpacht. Op de fundamenten van het herenhuis verrees een villa met de naam “Schoonhuis.” Die brandde in 1914 af. In 1916 is Hoeve Bergvliet gebouwd. Het grondgebied van Bergvliet lag destijds in Terheijden, Teteringen en Den Hout. Door verkavelingen en annexaties valt Landgoed Bergvliet tegenwoordig onder Oosterhout. Sinds 1949 is het in bezit van de familie Pheninckx. De broers René en Herman exploiteren het huidige golfcomplex. Het zuidelijke deel van de Linie Munnikenhof, dat grenst aan Bergvliet, hoort bij de gemeente Breda.

 

Munnikenhof. Aan de noordkant van de Linie bevond zich Buytenplaets: Het Munnikenhof. Aangekocht door de Abdij van Middelburg in 1324. “Het werd ook Monnickhoff genoemd. Vóór 1624 woonden er Norbertijnen van de Abdij van Tongerlo, dat verklaart de naam,” zegt Janssens die in de archieven van de Middelburgse en Tongerlose Abdij dook, op zoek naar informatie. “Helaas kon ik niets vinden.” Hij traceerde wel de eigenaars van Monnickhoff sinds het begin van de zeventiende eeuw. “Er was een Groot en een Klein Munnikenhof. Rochus van der Zande, advocaat in Breda, was een vermogend man. Hij woonde in de Catharinastraat, maar bouwde in 1686 een tweede Huysinge, groot genoeg voor zijn gezin met negen kinderen.” Van der Zande's dochter verkocht De Munnikenhof aan Lodewijk Theodoor I, Graaf van Nassau-Lalecq, een bastaard afstammeling van prins Maurits van Oranje, Hij woonde van 1740 tot 1747 permanent in Terheijden en kocht het buitenverblijf op naam van zijn vrouw, Gravin Geertruida van Nassau-Crommelijn. Na hem kwamen nog acht eigenaars in beeld. Opmerkelijk zijn de prijzen uit die tijd. Gravin Van Nassau-Crommelijn nam in 1740 een hypotheek van 3000 gulden op het landgoed. In 1951 werd Groot Munnikenhof met 14,3 ha grond verkocht voor 16.000 gulden aan Adrianus Joosen.

 

In 1967 is De Munnikenhof gesloopt en vervangen door de huidige boerderij. Tegenwoordig is het een minicamping. In de zijmuur van de boerderij is nog een stuk gemetseld van de oude ijsselsteentjes. Evenals bij Bergvliet zijn de huidige eigenaren twee zonen. Christianus exploiteert de minicamping en Adrianus is eigenaar van de boerderij aan de Munnikenhof 23.

 

 

 

16 september 2008

 

Home

 

 

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 



 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

stats count


 

BREDA-EN-ALLES-DAAROMHEEN